اعلام حریق و آشنایی مقدماتی با آن
حریق در فرهنگ دهخدا در دو معنی سوزش و زبانه آتش آورده شده است که امروزه برای تشخیص حریق یا آتشسوزی از سه عامل دود و حرارت و شعله استفاده می کنند.
در مجموع می توان گفت که اعلام حریق به مجموعه ای از قطعات الكترونیكی گفته می شود كه وظیفه آن آشكار سازی حریق و اعلام آن از طریق آژیرها و سایر وسایل هشدار دهنده می باشد.
معمولا سیستم های اعلام حریق به طور گسترده در ساختمان ها و اماکن مسکونی و صنعتی استفاده می شود تا خسارتهای ناشی از حریق را به حداقل برسانند و همچنین برای اطلاع دادن به ساکنین ساختمان در مواقع بروز حریق از این سیستم ها استفاده می شود تا حتیالامکان از تلفات جانی جلوگیری شود. به طور کلی می توان گفت سیستم های اعلام حریق در دو نوع عادی و هوشمند (آنالوگ و آدرس پذیر (Addressable)) ساخته شده اند.
طبق گزارشها خبرگزاری ایسنا هر لحظه شاهد اخبار تاسف بار آتشسوزی و آسیب های جدی در اثر آتشسوزی بوده ایم که البته در مواردی هم مامورین آتش نشانی موفق به مهار و کنترل آن بوده اند. اما باید برای جلوگیری از این خطرات و داشتن خانه امن چه باید کرد؟
در چه مکان هایی باید نصب شود؟
بر اساس مبحث چهار مقررات ملی نهگانه ساختمان، ساختمان هایی كه باید به سیستم اعلام حریق مجهز شوند به قرار زیر هستند:
ساختمان های مسكونی، ساختمان های آموزشی و تربیتی، ساختمان های درمانی و مراقبتی، ساختمان های تجمعی، ساختمان های اداری و حرفه ای، ساختمان های كسبی و تجاری، ساختمان های صنعتی، انبارها و مكان های مخاطره آمیز.
انواع اعلام حریق
سیستم اعلام حریق متعارف CONVENTIONAL FIRE ALARM
نوعی از این سیستم می باشد كه ساختمان تحت پوشش اعلام حریق بر حسب نیاز و وسعت به چند منطقه (زون) تقسیم می شود و هر زون شامل انواع دتكتور دودی و حرارتی و شاسی اعلام حریق می باشد كه توسط دو رشته سیم یا كابل به پنل مركزی متصل می شود. سیستم اعلام حریق متعارف هزینه نگهداری و قیمت ارزان دارد و عیب یابی آن ساده می باشد و اغلب قطعات برندها با هم سازگار می باشند.
سیستم اعلام حریق آدرس پذیر ADDRESSABLE FIRE ALARM
در سیستم اعلام حریق آدرس پذیر تمامی قطعات شامل دتكتورها، شاسی ها، آژیرها، ماژول های خروجی و ورودی دارای یك كد یا آدرس منحصر هستند كه توسط كنترل پنل آنالیز می شود و محل دقیق حریق را به سرعت شناسایی می كند.
سیستم اعلام حریق بی سیم WIRELESS FIRE ALARM
اجزاء اعلام حریق
- پنل مركزی اعلام حریق
- دتكتورها
- شاسی
- آژیر
- باطری
پنل اعلام حریق FIRE ALARM CONTROL PANEL
این پنل دستگاهی است كه تمامی اجزای سیستم اعلام حریق به آن متصل گردیده و دائماً در حال آنالیز تجهیزات می باشد و در صورت بروز حریق یا خرابی با فعال نمودن آژیرها و سایر هشدار دهنده ها وقوع حریق یا خرابی را اعلام می كند.
هر پنل اعلام حریق ۲ خروجی آژیر و چند خروجی زون دارد. بستگی به وسعت و اهمیت محل مورد حفاظت از ۲ الی ۴۸ زون انتخاب می كنیم.
پنل اعلام حریق وضعیت FIRE را با چراغ قرمز و وضعیت FAULT را با چراغ زرد و وضعیت نرمال سیستم را با چراغ سبز نشان می دهد. همچنین باید دارای باطری و شارژر باشد تا در زمان قطع برق سیستم به كار خود ادامه دهد.
دتکتورها
دتكتورهای دودی اعلام حریق SMOKE DETECTOR
دتكتورهای دودی اعلام حریق را می توان در مكان هایی كه دود و آلودگی عادی داشته باشند نظیر اتاق خواب، اطاق بستری، كلیسا، مسجد، راهروها، مراكز كامپیوتر و مخابرات، اطاق كنفرانس، فروشگاه، اطاق برق، كتابخانه، چاه آسانسور، استودیو ضبط و عكاس خانه، مدارس، راه پله ها، انبارها، اطاق رادیولوژی، دفاتـــــر كار، هتل ها، بیمارستان ها و … استفاده كرد و در مكان های با دود زیاد و رطوبت بالا مثل آشپزخانه و پاركینگ نبایستی استفاده كرد.
هنگامی كه دود حاصل از حریق وارد محفظه دتكتور می شود، باعث شكست نور تولید شده توسط منبع نور گردیده و نور به سنسور حساس به نور برخورد می كند. و این امر باعث تحریك سلول شده و در نتیجه سیگنال هشدار را بـــه كنترل پنل اعلام حریق ارسال می كند. محفظه داخل دتكتور دارای پیچ و خم می باشد تا از ورود نور اضافه به داخل آن جلوگیری كند و به هیچ عنوان نور از دیوارها منعكس نشود و باعث می شود حساسیت كمتری نسبت به گرد و غبار و بخار آب داشته باشد و اگر هم نوری از خارج وارد محفظه دتكتور شود.
بر عملكرد آن مؤثر نمی باشد و فقط دود از آن وارد و خارج می شود و با وارد شدن مقدار كمی دود انكسار دود به وجود آمده و سنسور دود را كشف می كند. این نوع دتكتور قابلیت كشف اكثر دودها را دارا می باشد و همچنین می تواند گازهای معلق در هوا را نیز تشخیص دهد. دتكتور دودی اپتیكال در ارتفاع بین ۲٫۵ الی ۱۱ متر قابلیت نصب دارد.
دتكتور حرارتی اعلام حریق HEAT DETECTOR
دتكتورهای حرارتی عموماً در فضاهایی كه حریق حاصل از سوختن اجسام دود تولید نمی كند و بیشتر باعث ایجاد توده هوای گرم می شود، استفاده می گردد. كاربرد آن اغلب در فضاهایی مثل آشپزخانه، موتورخانه، پاركینگ و اماكنی كه در آن ها امكان استفاده از آشكارسازهای دودی به دلیل وجود انواع بخار و دود حاصل از ساز و كار طبیعی تجهیزات یا فعالیت ها وجود دارد.
همچنین در نمونه های جدیدتر دتكتور حرارتی از هر دو تكنولوژی Fix و RoR استفاده می گردد كه در صورت تشخیص زودتر هر یك از سنسورها، سیستم در وضعیت آلارم قرار گیرد.
دتكتور دودی و حرارتی مركب MULTI SENSOR DETECTOR
دتكتورهای تركیبی دودی و حرارتی از هر دو سنسور دود و حرارت برای تشخیص وقوع حریق استفاده می كنند و در مواردی استفاده می شوند كه پیش بینی وقوع حریق دشوار و یا احتمال هر دو نوع حریق دودزا و حرارت زا وجود داشته باشد. مثلاً آشپزخانه متصل به هال با وسعت كم مانند هتل ها.
سنسور دود و حرارت وابسته به هم هستند و توسط یك میكروپروسسور كنترل می شوند. در صورت افزایش كند دما حتی زمانی كه به دماهای بالا نیز برسد، به تنهایی برای اعلام وضعیت حریق كافی نیست و بایستی دود نیز توسط حسگر تشخیص داده شود و یا این كه دما ظرف ۲۰ ثانیه به صورت ناگهانی افزایش یابد.
شاسی اعلام حریق BREAK GLASS MANUAL CALL POINT – MCP
شاسی اعلام حریق یكی از اجزاء مهم در سیستم اعلام حریق می باشد كه با نام هایی همانند پوش باتون یا شستی اعلام حریق خوانده می شود. توسط شاسی اعلام حریق می توان وقوع حریق را توسط افراد حاضر در محل كه به وجود حریق پی می برند، به صورت دستی با شكستن شیشه شاسی و یا فشردن طلق آن و ارسال سیگنال هشدار به مركز اعلام حریق ارسال كنیم.
این شاسی اغلب دارای یك LED می باشد كه هنگام هشدار روشن می شود. برای تعویض شیشه شكسته یا ریست كردن طلق شاسی اعلام حریق معمولاً یك كلید یا آچار مخصوص وجود دارد تا تعویض و یا ریست كردن شاسی توسط افراد متخصص انجام گردد. همچنین كلید برای تست شاسی اعلام حریق بدون این كه نیاز به شكستن شیشه و یا فشردن طلق آن به عقب باشد، استفاده می شود.
محل نصب شاسی باید كاملاً قابل رؤیت باشد و نزدیك درب های خروجی و مسیرهای فرار باشند. همچنین راه پله ها می باشد و نبایستی آن ها را در محل های كثیف و آشپزخانه نصب كرد و با توجه به مكان مورد استفاده، شستی ها ممكن است ضد آب، ضد انفجار باشد.
آژیر اعلام حریق FIRE ALARM SOUNDER
آژیرها و زنگ ها به عنوان تجهیزات هشدار دهنده صوتی و شنیداری هستند.
كه توسط آن وقوع حریق به تمامی افراد حاضر در محل و پرسنل آتش نشانی خبر داده می شود.
آژیر اعلام حریق بایستی در راه پله ها، انباری ها و تمام محل های تحت حفاظت شنیده شود.
حداقل در هر زون یك آژیر وجود داشته باشد و استفاده از تعداد آژیر و یا زنگ كم صدا بهتر از كاربرد تعداد كمی زنگ یا آژیر پرصدا است.
صدای آژیر اعلام حریق بایستی متفاوت از سایر آژیرها از قبیل آژیر ساعت ناهار و یا آژیر دزدگیر باشد. حداقل صدای آژیر بایستی ۶۵ دسی بل (db) باشد.
با توجه به نوع كاربری محل نصب سیستم اعلام حریق از نظر سر و صدا و یا مسكونی یا صنعتی، آموزشی و چگونگی حضور پرسنل از نظر مراقبت طراحی می گردد.
در سیستم اعلام حریق متعارف، آژیرها در مدار مستقل استفاده می شوند.
ولی در سیستم اعلام حریق آدرس پذیر، آژیرها در لوپ یا حلقه در كنار دتكتورها و شاسی ها قرار می گیرند.
و در صورت وقوع حریق، سیگنال توسط پنل اعلام حریق ارسال و آژیر فعال می گردد.
برخی از برندها قابل ارائه مربوط به سیستمهای اعلام حریق که در پایش کنترل بهصورت پکیج کامل در اختیار کارفرمایان محترم قرار میگیرد بشرح زیر میباشد:
- زتا
- زیتکس
- سنس
- آریاک
داشتن چنین سیستم هایی در ساختمان های بالای 4 طبقه الزامی است، زیرا با بوجود آمدن آتش در این ساختمان ها ، خاموش کردن آتش کار بسیار سختی است.. پس حتما استفاده از آن توصیه میشود.
